Rugby, geweld en die Bybel

Januarie 4, 2011

Hierdie post is eintlik soortvan in gesprek met ‘n post van ‘n vriend oor rugby en geweld, en dis eintlik ‘n goeie idee om daardie post eers te lees.

My storie loop seker min of meer dieselfde – ek het ook op skool rugby gespeel (net op laerskool), en ek moet erken, ek het nie so vinnig die lyntjies getrek met geweld nie. Alhoewel ek ook stories sou kon vertel van vriende wat openlik oor hulle vuilspel gespog het.

Ek onthou een dag op universiteit (dit was seker al eintlik na universiteit) op ons stoep toe ek, Cobus (wat die ander post geskryf het) en nog ‘n paar ander juis oor hierdie tema gesit en gesels het. Op daardie stadium was ek ook al oortuig dat rugby eintlik ‘n gewelddadige sport is; maar wat ek daardie dag besef het, is dat ek nie bereid was om dit hardop te sê nie, want dan sou ek klomp ander vorme van geweld ook moet aanspreek. Ek was juis in daardie tyd besig om een van laasgenoemde te lees – 1 Makkabeërs – en ek het daarvan gehou. Nee, ek sal dit openlik erken: ek hou nog steeds daarvan. Ek is eintlik versot daarop; net soos ek versot is op al die ander verhale in die Bybel (die Koningsboeke; Samuel; Rigters; ens.). En tog is dit vol geweld. Lees byvoorbeeld hierdie gedeelte, oor hoe Mattatias reageer toe hy gevra is (lees: gedwing is) om teen sy geloof te offer (1 Makkabeërs 2:23-25, my vrye vertaling):

Hierdie woorde was nog nie koud op sy lippe nie, toe ‘n Judese man daar voor almal kom om op die altaar in Modeïn te offer, soos die koning beveel het. Toe Mattatias dit sien was hy so vol geesdrif dat sy niere so te sê begin bewe het. Hy het goeie rede gehad om smoorkwaad te wees! Hy het nader gehardloop en die man net daar op die altaar afgeslag. Die man wat die koning gestuur het om die mense te dwing om te offer, het hy sommer tegelykertyd om die lewe gebring, en die altaar het hy afgebreek.

Dit klink soos iets uit ‘n fliek uit – 300, byvoorbeeld. (“This is Sparta/Juda!”)

Alhoewel ek dus van hierdie verhale uit die Bybel hou (ja, want die ander Bybelboeke, wat in die Protestante se Bybel is, het ook sulke voorbeelde!), lees ek dit deesdae ook met ‘n gevoel van weersin. Ja, iemand moet ook hierdie gevalle van geweld in die Bybel uitwys, en daarop wys dat ons, as Christene, nie meer daarmee kan saamgaan nie. Selfs al spreek dit my (sondige?) wese aan.

Die onderskeid tussen Nuwe Testament en Ou Testament help ons dalk hiermee, maar ook net so ver. Daar is ook voorbeelde in die Nuwe Testament waar geweld – myns insiens – ‘n te hoë waarde toegeskryf word. (Openbaring, om maar ‘n vinnige voorbeeld te noem.) Terselfdertyd is daar tekste soos Matt 5:38-39 – en dis hierdie lyn wat ek dink ons ons voor moet beywer.

Daarmee wil ek egter nie rugby, die Ou Testament, en stories soos 1 Makkabeërs heeltemal afskryf nie. Al drie hierdie het ons baie om te leer. Ek dink, byvoorbeeld, dat rugby ook baie goed kan wees – en ek ken ten minste een gesamentlike vriend van my en Cobus wat ten volle hiermee sal saamstem ;) ‘n Mens kan seker hier Invictus as voorbeeld noem (wat ek versigtig doen, want ja, ek sal ook erken ek het dit nog nie gekyk nie. Ek het een keer probeer, maar die DVD was gekrap). Miskien gaan dit hier eerder oor die manier hoe mens die spel speel? Wat Bybellees, en 1 Makkabeërs betref: ja, mens moet leer om verby die geweld te lees, en dan lees mens wel iets van geloof raak. Daarbenewens egter ook nog iets anders: dat ons geloof eintlik nooit ten volle kan vasvat en verstaan nie. 1 Makkabeërs illustreer dit baie goed (en dis die moeite werd om te lees!) – dit wat as held, as leier, as voorbeeld daar gestel word, is iets heeltemal anders as wat so eeu en ‘n half later gebeur het!


‘n Oop Monoloog: my geloofstorie, Deel 9

November 30, 2010

‘n Goeie vriend het my in September 2009 in effek gevra wat ek nou eintlik glo. Hierdie is my antwoord, so effens aangepas, maar grotendeels soos ek toe daaroor gedink het. In klein happies opgedeel.

Deel 9 – “bekering” – oftewel, epifanie

Dit gebeur eintlik eers ’n rukkie na ek “Fatherless in Gallilee” gelees het, op pad V-town toe. In die kar. Nie noodwendig ’n goeie plek om ’n openbaring te hê nie, veral as mens ‘n bietjie snot-en-tranerig word. Skielik word meer as sewe jaar se teologie studies met inhoud gevul: Jesus – sy lewe. Nie net die feit dat Hy gesterf het nie – ja, dit ook, maar meer eenvoudig net hierdie een ding: die Persoon van Jesus Christus, en hoe Hy op aarde opgetree het. (Dit wat ons daarvan kan weet.) Om jou lewe met sy liefde te vul. Dit is wat die evangelie vir my beteken. Dit is wat vergifnis van sonde vir my beteken. Dit is, in effek, die crux. Dit beteken verder opoffering. Dit is immers wat Jesus se lewe was.

Dit is waarna die Bybel vir my wys. Dit wys na Jesus, wat daar rondom Hom gebeur het – maar ook God se pad met mense tot op daardie punt. Ek dink dis belangrik om daardie tradisie te sien – die manier hoe God met mense was en hoe mense God ervaar het.

[Hierdie deel voeg ek nou ter wille van verklaring by, so dit het seker nou al bietjie ontwikkel na 2009; maar is nie ‘n sistematiese uiteensetting van wat ek glo nie.] Dit beteken allerhande begrippe, soos sending, en geloof, sien ek nou baie anders. Byvoorbeeld, as ek met iemand oor Jesus Christus sou moes praat, sou ek dit nie op ‘n kosmiese wyse doen nie. Ek sou nie vertel van Jesus se opstanding uit die dood nie; of die feit dat Hy ons sondes vergeef het nie. Eintlik maak dit nie vir my soveel saak of Jesus uit die dood uit opgewek is of nie; dis ‘n teken, ja, dat wat gebeur het waar is, maar dis ‘n ding wat ons eenvoudig net moet glo. Nee, ek sal vertel van Jesus se lewe, hier op aarde, tussen mense.

_______________________

Die Einde – tot en met 2009.


‘n Oop Monoloog: my geloofstorie, Deel 7

November 28, 2010

‘n Goeie vriend het my in September 2009 in effek gevra wat ek nou eintlik glo. Hierdie is my antwoord, so effens aangepas, maar grotendeels soos ek toe daaroor gedink het. In klein happies opgedeel.

Deel 7 – skripsie en Amerika

My MDiv skripsie doen ek toe uiteindelik oor tekskritiek (waaroor Metzger se boek gaan) – maar meer nog as dit, oor hoe die OT in die NT gebruik word. Dit was great, want dit het klomp van my geliefde goed bymekaar uitgebring. Dit het ook al ’n paar goed geplant wat later vir wat ek glo belangrik sou word, ook ten opsigte van die Bybel. Dit het gegaan oor hoe Ps 40:7-9 in Heb 10:5-7 gebruik word. My bevinding is dat die skrywer van Hebreërs klein wysigings aanbring aan die OT aanhaling, sodat sekere goed uitgelig kan word (amper asof hy dit onderstreep). Om dit beter te beskryf, voel ek ek moet hier ‘n stuk aanhaal wat ek in my gevolgtrekking skryf:

… the authors of the New Testament did not consider the act of quoting something to de done according to the scientific categories of the present day. Nor did they regard the setting of the quotation as important as present-day exegetes do. Rather, they interpreted these texts in the light of Christ and found application for them in their contemporary faith communities. The authors of the New Testament allowed the Old Testament to permeate their thoughts. They knew and used these texts, viewing them as the prophetic announcement of the Christ event. However, they did not place Scripture on a higher level than God himself. Instead, the sacred texts point towards Him and for this reason may be highlighted (in this piece of Scripture, by subtle changes to the text) in order to do this more effectively.

Sewende jaar. Hou op werk by die kerk, wat verseker (vir eers) ’n goeie ding is. Lees vir die vale – alles OT en NT goed, wat ek vir die volgende skripsie moet lees in elk geval. Nog steeds met ’n redelik negatiewe houding teen die kerk. Werk al te vlytig! Dis maar min of meer wat gebeur tot ek New Orleans toe gaan aan die einde van laas jaar (2008) – die hele doel om meer van tekskritiek te gaan leer. Ek maak daar baie goeie vriende, en is regtig beïndruk met die erns wat die mense in hul gemeente maak. (Wel, die een wat ek meestal bywoon. Was by ’n hele paar kerke terwyl ek daar was. Ek het by die Southern Baptist Seminary geswot.) Nee, ek stem nie saam met alles wat hulle sê nie – maar ek sien hoe hulle regtig betrokke is by mense wat swaar kry. Meeste van hulle verstaan nie wat in Afrika aangaan nie (vet weet, ek ook seker nie rêrig nie), en ek kan sien hoekom hulle dink soos hulle dink. Ek leer by hulle die waarde van gemeenskap; ek leer by hulle van die liefde; ek leer van die Bybel. Ook leer ek natuurlik oor die tekskritiek gedeelte waarvoor ek gegaan het.

Volgende keer – eerste ware geloofskrisis


‘n Oop Monoloog: my geloofstorie, Deel 6

November 27, 2010

‘n Goeie vriend het my in September 2009 in effek gevra wat ek nou eintlik glo. Hierdie is my antwoord, so effens aangepas, maar grotendeels soos ek toe daaroor gedink het. In klein happies opgedeel.

Deel 6 – Grieks en Zeplins

Daardie jaar (2007) het ek egter die geleentheid gekry om te begin om Grieks aan te bied by Antieke Tale. Dit was pret – het natuurlik heelwat van die gemeente se tyd gesteel, en met dié dat my MA skripsie nog nie heeltemal klaar was nie, was ek maar bietjie oorwerk. Oorwerk is nie ’n goeie teëlaarde vir teologiese besinning nie. Of is dit juis? Middel daardie jaar is ek die eerste keer oorsee – Duitsland toe, om ’n konferensie by te woon. Het meeste van my spaargeld gebruik wat ek deur al 6 jaar van teologie studies bymekaargemaak het en ’n bietjie geld wat ons dekaan vir my gegee het (maar het toe so suinig geleef dat ek met die terugkomslag ’n kitaar en kamera kon koop en weer later daardie jaar Turkye toe kon gaan – ka-tching!). Dit het daartoe gelei dat ek maar weer die akademiese pad begin stap het – ek het nog ook gedink, hoekom nie voltyds verder swot in SA nie? Dis tog in elk geval wat ek oorsee wil gaan doen.

Êrens in daardie jaar het ons ’n selgroep begin by die kerk, vir jongmense van omtrent my ouderdom. Dit was ’n groot probleem daar – die jong volwassenes. Om eerlik te wees, die inhoud van die selgroep was maar – blugh. Ek wou nie die heeltyd preek nie, so ek het hulle uitgenooi om hulle opinie te lug, maar ek vermoed hulle het nou weer gemeen “jy swot dit”, en so aan. Verder het die hele affêre nie baie teologie ingehad nie – ek was dalk in elk geval nog te opinieloos, en wou nie maar net deur die motions gaan nie. Dit voel vir my na die grootste tydmors om iets te doen as dit nie inhoud het nie. So ek gaan nou nie staan en bid en Bybelstudie en allerhande ander goed doen as ek voel dit is juis wat hulle lamlê om nie regtig in die wêreld ’n verskil te maak nie! Meantime het ek ook nie geweet wat om nou juis vir hierdie mense te sê nie. So baie keer het ons maar net gekuier – wat, natuurlik, ook nie ’n slegte ding is nie. Gemeenskap met ander Christene is darem goed.

Ek het een van die ouens in die sel gevra om my bietjie saam te vat Zeplins toe. (Ek dink ons het al hieroor gepraat.) Een van die dinge wat daardie aand op die spits gedryf is vir my, is hoe irrelevant die kerk vir die wêreld is. Wel, OK, ek kan eintlik maar net van die NG kerk praat, en seker eintlik ook maar net oor die paar gemeentes waarmee ek bekend is. Nietemin, dit het wel vir my gevoel of dit die geval was en wat agter dit lê, dink ek, is juis dat die (NG) kerk so ekslusief is. Ons oordeel. Punt. Een van die wonderlikste stukke gereedskap waarmee ons oordeel is sondelyste. Punt. Dit beteken nie ek dink nie daar is nie reg of verkeerd nie – beter of slegter nie – maar ek dink wel dat dit nie ek is wat daardie finale besluit moet maak nie.

Volgende keer: skripsie en Amerika


‘n Oop Monoloog: my geloofstorie, Deel 4

November 25, 2010

‘n Goeie vriend het my in September 2009 in effek gevra wat ek nou eintlik glo. Hierdie is my antwoord, so effens aangepas, maar grotendeels soos ek toe daaroor gedink het. In klein happies opgedeel.

Deel 4 – die boek oor die Boek en Universiteitsoord

Êrens in my eerstejaar (o gits, ons is nog steeds by my eerste jaar :o ) het ek daardie boek gelees waarvan ek jou al vertel het: Bruce Metzger se The Text of the New Testament. Ek het dit vir R20 gekoop by Protea Boekwinkel– ek kan nie eers meer onthou hoekom ek daar was nie, kan net onthou ek het gedink dis ’n bargain en dat dit nou ’n lekker boek gaan wees. Die eerste deel het gegaan oor hoe antieke boeke gemaak en oorgeskryf is – daar het dit my al gehad. Ek het sonder om twee keer te dink die volgende jaar ingeskryf vir Latyn (omdat die Bybel al vroeg reeds in Latyn vertaal is, maar ook omdat sommige kerkvaders in Latyn geskryf het – hulle haal gereeld die Bybel aan) en Duits (omdat baie boeke oor die teks van die NT in Duits geskryf is, en die bekendste sentrum wat hiermee werk in Duitsland is). Is dit nodig om te noem dat ek van Latyn en Duits gehou het? Die Duits was darem nie so moeilik nie, maar die Latyn was vrek baie werk. Menige dae het ek twee ure in die bib se studielokale gaan sit om my huiswerk te doen – maar dan het ons in die klas in ’n halfuur se tyd verby die punt gelees tot waar ek gekom het. (Teen die tweedejaar en derdejaar Latyn se tyd – my derde en vierdejaar –  was ons net vier en later drie mense in die klas – en die ander het al 5 jaar Latyn op skool gehad). Goeie vakkeuses, egter. Latyn het kerkgeskiedenis en Sistematiese Teologie (en ’n bietjie NT) makliker gemaak, terwyl Duits met NT, OT en Sistematiese Teologie gehelp het. Nie bietjie gehelp het nie, BAIE gehelp het.

Miskien kan ek dit weer hier net vinnig noem, tot op hierdie punt het ek geen geloofskrisis ervaar nie. Ek weet van my klasmaats het, en dink boonop dis nodig, want anders gaan jy dalk deur 6 jaar se opleiding waar mense vir jou allerhande gereedskap voorhou – ook om te dink – en jy net niks daarvan jou eie maak nie.

Aan die einde van my tweedejaar het ek by Amicus betrokke geraak. Tot hier toe het ek hoofsaaklik in die oggend Universiteitsoord toe gegaan, en soms in die aand – dis nou, as die Levi mense saam met wie ek uitgehang het in die aand gegaan het. Ek het sommer net aansoek gedoen vir ’n posisie op die WK (wykskommittee), en het dit toe gekry. Die volgende jaar eerstejaarskamp toe, bietjie die mense leer ken, lekker gesels (ook teologie) en toe al hoe meer betrokke geraak by die hele storie. Dit het daarop uitgeloop dat ek toe die volgende jaar (my vierdejaar) as voorsitter dien. Saam met ’n hele klomp ander übercool mense op die SK. Ek wou dit eers nie doen nie, maar daar was nou nie juis iemand anders nie. Oom Willem (Nicol), weer, het aan die begin ’n bietjie gewonder of ek die mas gaan opkom. Groot pret. Die effek van hierdie hele situasie: ek het besluit predikant is dalk beter as dosent, after all. Nie dat my studies te veel daaronder gely het nie – maar ek het wel baie tyd by die kerk spandeer. Dit was regtig ’n goeie tyd in my lewe.

Nog steeds, egter, nie ’n geloofskrisis in sig nie. Nog steeds gevoel ek weet te min. Nog steeds teologie studies geniet en veral OT en NT verslind.

Volgende keer: kerk werk en “opskop”


‘n Oop Monoloog: my geloofstorie, Deel 3

November 24, 2010

‘n Goeie vriend het my in September 2009 in effek gevra wat ek nou eintlik glo. Hierdie is my antwoord, so effens aangepas, maar grotendeels soos ek toe daaroor gedink het. In klein happies opgedeel.

Deel 3 – my eerste jare op Tuks.

Om een of ander rede ondervind baie teologie studente die eerste jaar as ’n hengse  skok. Veral as mens met Sistematiese Teologie begin (dit was lank terug Dogmatiek genoem). Ek het Sistematiese Teologie GELUV! Dit was wel redelik baie werk (in vergelyking met die ander werk), maar dit was soos poeding op ’n Vrydagmiddag. Ek dink daar is ’n paar goed wat my situasie anders gemaak het as van die ander ouens. Ek wou weet. Verder, dink ek, het ek die vermoë gehad om te onderskei tussen wat mense al in die kerk gesê het, en wat Prof Buitendag self sê. Sistematiese Teologie in die eerste paar jare op universiteit is nie ’n vak waarin hulle vir jou sê wat jy moet dink nie of selfs wat reg of verkeerd is om te dink nie; inteendeel, dit is eintlik maar die geskiedenis van die gesprek tot nou toe, sodat jy kan hoor wat gesê is en al klaar weet wat die probleme is met wat jy besig is om te sê. Nie almal in my klas was noodwendig so goed voorberei daarop nie. Wat my betref: ek het eintlik maar nog altyd gedink ek weet te min, so daarom was ek bietjie opinieloos. Ek wou eers al die opsies hoor – eers as mens genoeg inligting het, kan mens ’n opinie hê en ’n besluit neem, was my gevoel. (NB – dit beteken nie ek het nie geglo op hierdie stadium nie!) Eintlik het ek hierdie houding regdeur my 6 jaar van basiese opleiding gehandhaaf. Daar was min goed wat my soveel geïrriteer het as daardie kerkgeskiedenis take waar mens jou opinie moet lug, of ’n vergelyking moet trek met iets in die verlede en dan afleidings daaruit moet maak nie. Vrekkit, ek weet heeltemal te min, het ek gevoel, om enigsins iets te sê hieroor. Dis juis hoekom ek hierheen gekom het – sodat ek meer daarvan kan weet. Ek het nie met ’n vooropgestelde idee van alles kom swot nie!

Terug na my eerste twee jaar van studie toe. Die tale, o, die tale! Wat ’n voorreg om die Bybel te kan lees in die oorspronklike tale! (Darem het ek so ‘n effense aanvoeling vir tale.) Dit het, tot ’n groot mate, die plek ingeneem wat die programmering op skool vir my was. Die geskiedenis – wat hand aan hand met die tale gaan – was ook nie te versmaai nie. Ek het onthou spesifiek die een Ou Testament eksamen – ’n deel daarvan was oopboek. Ons kon ons Hebreeuse Bybel en woordeboek saambring, en enige grammatikaboeke wat ons wou. Dit was verseker die lekkerste vraestel wat ek op universiteit geskryf het. Het glad nie omgegee hoeveel ek vir die vraestel het nie – die blote feit dat ek die vertaling kon doen en dit met insig was vir my genoeg.

Een van die metodes wat ons aangeleer is, is die histories-kritiese metode. Dit was wel nie die enigste metode wat ons aangeleer het nie, maar het nogtans ’n belangrike rol gespeel in ons opleiding. Inteendeel, as ek nou daaraan terugdink, was die dosente by Antieke Tale baie gefokus op metodes wat die eenheid van die teks beklemtoon – anders gestel, dat ons werk met hoe die teks vandag voor ons lê. Nogtans is die histories-kritiese metode as ’n belangrike stuk gereedskap in ons tale (en OT en NT) toolbox beskou. Ek moet bieg, hierdie goed fassineer my. Nie omdat ek nie respek het vir die Bybel nie, maar eerder omdat ek baie lief is daarvoor. Ek wil weet waarvandaan het dit gekom, en hoe is dit aanmekaargesit.

Volgende keer: die boek oor die Boek en Universiteitsoord


Taal en mag (Duits, Afrikaans en Ingels)

Augustus 30, 2010

Ek is lief vir Afrikaans – dit sit in my murg. Êrens het die mite in my agterkop kom lê oor wat die Ingelse oor Afrikaners in die Anglo-Boereoorlog gesê het:

as hulle van hul ouers by geboorte geskei word, sal hul nog steeds Afrikaans sonder moeite kan praat.

Dié storie oor die Afrikaanssprekendes se taalvermoë is seker nie heeltemal waar nie, maar tog gl‎ý die mens se moederspraak eenvoudig oor sy tong. Dit help baie met die Duits wat ek tans leer – in sekere opsigte gaan dit soos stroop af; tog is daar tye wanneer ek dit nie heeltemal snap nie. Meeste van die tyd verstaan ek darem alles van die hogere Duits wat almal veronderstel is om te praat, maar die vashaakpunt is om self geboorte te gee aan ‘n ou sinnetjie of twee. Mens is eenvoudig net nie seker waar kom al die ekstra “sch, e, en, en er” klanke nie. Ek is so selfbewus hieroor dat ek partykeer nie eers waag om mense aan te spreek. Byvoorbeeld: ek betaal 2 Euro 50 vir ‘n sitplek te bespreek op die trein. Kom ek by my plek aan, en jou wraggie: daar sit Duitse kind. Ek kan ‘n situasie verdydelik, maar ek is bang ek is nie hoflik genoeg nie – en wat as die sitplekdief begin stry? ‘n Sekere groep van mense wat hierdie blogpost lees sal met my kan identifiseur: Afrikaanssprekendes wat, so lui spreekwoord, mos net Engels uit selfverdediging praat. Dis meer of min tans gelyke van mei Duitser taalvermoëns.

Ja, ek lief vir Afrikaans – hy sit inderdaad in my murg. Probleem is echter wanneer hierdie taal (enige taal) ‘n wrang smakie daar voorlaat: wanner hiri taal ‘n maginstrument word.

Ek dink an hoe mens wat goed vertroud is met die voerspraak – of groep mense –  dit hele vergadering kan domineer of plus manupileer.

Ek dink hier omwilekeerig aan dinge waarop mense gedwing is om in Afrikaans onderrig te neem – en se ook aan te leer.

Op hoe mense ‘n sleg vertroudheid oor taal gelykstel met ‘n onvermoëns om tedink.

Voorbeelde vertwee in kop van my as my hieroor nadink. Vakterminologie – medies termes, regstermen, reknaarterme, mense politiek praat terme vermeer – sukke woorde goed wat Jan Alleman vêrstaan uitslyt.

Sake mense uitsluit van om selfs blogpost hierdie lees te kon; uitdrukkings van klank soos “Jan Alleman.”

Terme dinge oor God praat.

Ek verstaan hoe taal mense soos deure oop- en toe-, in- en uitsluit. En ek verstaan mense ‘n bietjie beter.


Duitse Wikipedia oor Suid-Afrika … en Apartheid

Augustus 26, 2010

Vir ‘n taak hou ek my besig met die Duitse Wikipedia oor Suid-Afrika. (Ja, alle Wikipedia artikels in verskillende tale is anders!) Ek sien nou klomp goed raak waaroor ek nie – of nog nie – gedink het nie. ‘n Paar kere is dit sommer net ‘n perspektief op die land – en baie keer moet ek dit die Duitsers toegee, hulle het reg!

‘n Baie goeie voorbeeld hiervan is die begin van die Apartheidsjare. Die Tweede Wêreldoorlog is natuurlik vir die Duitsers van groot belang, terwyl ek nou nie juis te veel daaraan dink nie – ek is te laat gebore, en dit was in elk geval so ver weg van my land af – hoekom sou ek my daaraan steur? Tog lees ek toe die volgende raak, en ek dink ek stem daarmee saam:

die Nasionale Party kon in die tyd na die Tweede Wêreldoorlog hulle mag vestig …

Onmiddelik word die twee in verband gebring met mekaar. Mens moet dan ook toegee – die Tweede Wêreldoorlog het die wêreld so lamgelê, dat niemand ook kon ingryp nie, al wou hulle. Ja, goed, ek besef dit is nie alles so eenvoudig nie, en die VSA sit min of meer dieselfde tyd met dieselfde probleem; die Duitse Wikipedia kan dalk so Europese skuld probeer afweer (sonder om dit eksplisiet so uit te druk); punt bly staan, die oorlog het ‘n groot rol gespeel, en ons neem nie eers notisie daarvan nie.

Ek is seker ek is nie die eerste Suid-Afrikaner wat hierdie punt raaksien nie; ek vind dit net interessant – en gebruik myself as voorbeeld – dat dit nie meer algmeen bekend is nie.

Dieselfde gebeur natuurlik in baie ander lande, en op baie ander tye: die ryk van Alexander die Grote verdeel in vier, toe later drie dele; volke in die Bybelse tyd (gaan lees dit maar gerus, byv. Konings, Jesaja, ens.) gryp hulle kanse aan sodra die wêreldmagte rondom hulle begin mag verloor.

Ja, eintlik is niks in die geskiedenis nuut nie.


Mag: Deel 2

Junie 14, 2010

Hierdie is deel 2 van my nadenke oor mag – vir deel 1, wat met mag in die erediens te doen het, kyk hier.

Ja, helaas; mag as deel van gesprek en redevoering is ook in die Bybel te vinde. Ek gee myself uit as iemand wat veral die Nuwe Testament bestudeer, so daarom sal ek sommer net ‘n paar voorbeelde uit die NT aanhaal.

Ons kan sommer by Paulus begin. Dis eintlik voor die hand liggend in sommige goed wat Paulus sê: die manier hoe hy homself voorstel. Hy is ‘n apostel; hy het allerhande goeie goed gedoen, maar ook allerhande ellendes deurgemaak ter wille van die evangelie. Ja, in ‘n baie ware sin is Paulus wat homself as voorbeeld voorhou ‘n goeie voorbeeld van ‘n retoriek om mag. Paulus moet sy outoriteit beskerm sodat die mense na hom sal luister!

Kyk na my as voorbeeld! Ek volg die voorbeeld van Christus Jesus.

Daar is ook ander maniere waarop Paulus sy outoriteit beklemtoon – dinge wat nie so ooglopend is nie. Byvoorbeeld, sy verwysings na tyd wat hy by die gemeente spandeer het, of mense wat hy in ‘n sekere gemeente ken en wat hom ook ken.

Dieselfde geld ook van die evangelieskrywers –  op ‘n subtiele vlak vind ons allerlei wyses waarop die evangelieskrywers hulle outoriteit daar wil stel: Lukas begin byvoorbeeld deur te verduidelik hoe goed hy sy bronne nagevors het. Die ander verskaf details wat hulle storie ook beaam, om met soveel gesag as moontlik te praat. Handelinge vertel die storie van die apostels; mense wat Jesus geken het. Al die boeke in die NT maak gebruik van die Ou Testament – geskrifte wat gesag dra! In baie gevalle word dit juis benadruk:

Daar staan geskrywe …

So is die Woord vervul …

Moses het gesê …

Die evangelies vra ook om gesag in die manier waarop hulle Jesus uitbeeld. Dikwels kom Jesus teen die Fariseërs te staan, en elke keer wen Hy die strydgesprek wat daar tussen hulle ontstaan. Nou ja, om dinge op ‘n spits te dryf: Jesus het waarskynlik self ook so te werk gegaan dat sy woorde gesag gedra het (volg byv Markus se begin!).

O gits! Hoe nou gemaak? As alles dan ‘n spel om mag is …

Ek dink nie mens gaan daarvan wegkom nie. Om enigsins iets te sê wat iemand anders hoor, moet ‘n mens eenvoudig ‘n spel om mag handhaaf. Natuurlik is ‘n vraag om mag nie outomaties gelyk aan aanvaarding daarvan nie – mens kan nog altyd kies om iets te glo of nie. Dalk is dit net goed om op jou hoede te wees? Al wat ek op hierdie stadium weet, is dat dit daar ‘n spel om mag is wat skadelik is (sien byv my eerste blogpost oor mag, die tweede deel) en goed wat nie skadelik is nie. Ek stel die volgende dus voor:

  1. Wees versigtig vir jou eie spel om mag.
  2. Wees versigtig vir andere se spel om mag – luister wat sit agter iemand se woorde. (Ek bedoel nou nie dat mens sinies moet wees of iemand anders se woord heeltyd in twyfel te trek nie, maar probeer ten minste iemand se bedoeling raaksien.)
  3. Dink mooi oor wat jy as gesaghebbend sien.

Dis dalk die moeite werd om hierdie blogpost met ‘n (wat ek sien as) goeie spel om “mag” te sien: die soeke om mag te bekom juis ter wille van andere. Dit blyk die geval te wees met Paulus (byv in Filippense, waar hy keer op keer sy “mag” gebruik om mense daarop te wys dat hulle ander hoër as hulself moet ag), maar veral met dit wat ek weet van Jesus Christus. Keer op keer was sy spel om mag juis om ander te bemagtig: dié mense wat nie vir hulleself kon opstaan nie. Voor ek egter beskuldig word dat ek net weereens ‘n Christen-sousie oor my blogpost bredie gooi, sal ek eerder hierdie skrywe afsluit. Gaan lees egter self die Boek en besluit dan of dit gesaghebbend is of nie.


Knus kussings en klipharde klippe

Februarie 8, 2010

Jy – ja jy! Jy kan my help om ‘n boodskap te bring by ‘n Bybelstudiegroep. Hier is die dele waaroor ek gaan praat; my eerste gedagtes daaroor; en die vraag wat ek gaan vra. Die mense by die Bybelstudie is almal 45+ en het al baie lewenservaring. Eintlik wil ek hierdie hele ding benader deur vir hulle te bring wat ek kan (naamlik, eksegese en agtergrondinligting oor hierdie twee stukkies uit die Bybel) en dan te luister wat hulle vir my kan sê hieroor. Ek wil ook graag hoor wat dink jy daarvan? Altwee die dele hier onder is aanhalings uit die Nuwe Afrikaanse Vertaling (1983):

Psalm 131

Selfverheffing en hoogmoed is daar nie by my nie, Here. Ek maak my nie besorg oor groot dinge nie, dinge wat bo my vermoë is.

Ek het rus en kalmte gevind. Soos ‘n kindjie wat by sy moeder tevredenheid gevind het, so het ek tevredenheid gevind.

Wag op die Here, Israel, nou en vir altyd.

‘n Paar goed wat opval hier: in Hebreeus is “selfverheffing” en “hoogmoed” letterlik “my hart is nie verhoog nie” en “my oë is nie omhoog nie”.

Die “besorg” deel is ook die woord vir “loop”; “rus en kalmte vind” is dan “tot stilstand kom” – so hierdie twee goed word baie sterker in Hebreeus teenoor mekaar gestel.

“Kindjie by sy moeder tevredenheid” – dis in Hebreeus “soos een wat gespeen is teenoor sy ma” – en die tweede deel dan “so is my siel gespeen teenoor my.” Ek weet nog nie lekker wat om hiermee te maak nie.

Hierdie is ‘n baie mooi psalm, nê!

Matt 8:18-22

Toe Jesus die menigte mense rondom Hom sien, het Hy opdrag gegee om na die oorkant toe te vertrek. ‘n Skrifgeleerde kom toe nader en sê vir Hom: “Meneer, ek sal u volg waar u ook al gaan.” Jesus sê vir hom: “Jakkalse het gate en voëls het neste, maar die Seun van die mens het nie eens ‘n rusplek vir sy kop nie.” Iemand anders, een van sy dissipels, sê vir Hom: “Here, laat my toe om eers terug te gaan en my pa te begrawe.” Maar Jesus antwoord hom: “Volg My, en laat die dooies hulle eie dooies begrawe.”

Hierdie is harde woorde – maar waarskynlik soos die lewe van Jesus en sy dissipels was.

Vraag

Hierdie twee dele in die Bybel wys vir ons twee maniere uit waarop ons dink oor godsdiens – en oor God. Die een manier is om te dink aan God as Iemand by wie ons rus vind; woorde soos knus, snoesig en warm kom by mens op. Die misterie-deel van ons geloof klink baie soos hierdie – om in God rus te vind.

Die tweede manier is dat dit ‘n harde paadjie is – dat ons vervolg word – dat ons juis nie rus vind nie – dat ons eintlik alles wat ons het moet prysgee. Dis te maklik om te sê dis cool want ons vind mos ons rus in God; of so dink ek.

Die vraag waarmee ek nou sit is dit: hoe bring mens hierdie twee by mekaar uit? Om regtig te kan sê ek vind my rus in God, maar tegelyk ook te weet hierdie is ‘n harde lewe?