Mag: Deel 1

Junie 14, 2010

Die laaste ruk dink ek nogal na oor mag. Nie mag op grootskaal, soos wêreldmagte of wêreldmarkte of selfs nasionale politiek nie, maar die mag van redevoering en gesprek. Beide interne gesprek en publieke gesprek; ja, eintlik die fyn nuanses van enige gesprek. Die volgende paar blogposts gaan ek bietjie daaroor nadink – in drie dele: in die kerk, in die Bybel, en sommer in gesprek tussen twee mense.

Ek was vandag vir die eerste keer in die St Reinoldi gemeente in Dortmund, waar ek die volgende vier maande bly. Dit was vir my welgevallig, en ek dink ek gaan by die gemeente betrokke raak. Dit is ‘n Evangelische gemeente, so ek verstaan hoe die erediens aanmekaargesit is, en ek voel heel tuis in die effens formele erediens. Ek ken die wysies van meeste van die liedere en die mense is heel vriendelik. Daar is elke tweede Dinsdag van die maand ‘n Taizé diens, en die preek was vir my goed. (Natuurlik moet ek erken dat ek nie 100% die preek kon volg nie, maar ek kon darem min of meer die rigting van die gesprek peil.)

Inderdaad, die preek was goed. Ek wil dit graag benadruk, want dit wat volg mag dalk laat blyk dat ek nie so dink nie. Sien, die afgelope ruk dink ek onwillekeurig aan mag, veral hoe mense gesprekke gebruik om mag te bekom, en wat hulle dan met daardie mag wil bereik. In hierdie preek uit Efesiërs twee het die prediker mooi verduidelik hoe daar twee groepe teenwoordig was in die gemeente aan wie die brief gerig is: (ten minste) die Jode en die nie-Jode. Hy het mooi verduidelik hoe dit juis in Christus is dat hierdie twee met mekaar oor die weg kon kom – selfs al het hulle soms vasgesit. Natuurlik het hulle vasgesit, anders was dit nie nodig om dit weer in te brief te beklemtoon nie. Maar op ‘n manier is Christus die gom – die bindmiddel – wat hierdie twee groepe kon verbind.

Die prediker het sy storie afgesluit met ‘n staaltjie uit die verlede van die gemeente, wat geëindig het met ‘n gemeentelid wat as teologie-professor bevestig is in dieselfde gebou waar ons op daardie oomblik gesit het. (Hoekom vertel ek nie die hele storie nie? Dis juis hier waar die Duits my bietjie ondergekry het. Tot my spyt.) Die prediker het inderdaad met hierdie staaltjie afgesluit! Waarom? Om ekstra gewig aan sy preek te verleen. Anders gestel – en miskien ‘n bietjie kras, maar tog so – om die mag te bekom om te oorreed. In hierdie geval, deur te verwys na iets wat in die gemeente self gebeur het.

Elke gesprek bevat ‘n mate van mag; selfs al is dit net om die reg te kry om te praat. Meer dikwels is dit om die reg te kry om vertrouenswaardig te wees – selfs al is die gesprek in ‘n ligte trant. Dit is, het ek tot die slotsom gekom, ook so in die kerk, en veral in die erediens. (Ja, helaas – ook in hierdie blogpost, of meeste ander gesprekke wat ek aanknoop!) Dit is natuurlik nou verbind aan die kuns van retoriek.

Ek het onlangs ‘n ander gemeente besoek wat ‘n tyd vir getuienis ingeruim het. Wat my opgeval het – ek het immers na punte gesoek waar die soeke na mag deurskemer – is dat die oorgrote meerderheid (eintlik sonder uitsondering) van die getuienisse die “mag” van die spesifieke gemeente beaam het.

Vandat ek by gemeente X aangesluit het, het die Here my regtig geseën.

Gemeente X het vir my soos ‘n familie geword; hier ervaar ek die liefde van die Here!

Ek het vir jare lank aan ‘n siekte gely, en eintlik was my lewe chaos, tot my vriend my na gemeente X gebring het. Ek is nie oornag genees nie, maar die siekte is besig om te verdwyn …

Die prediker het by hierdie geleentheid ook nie juis op hom laat wag nie. Die vraag wat by my vassteek, is hoe mens dit moet beoordeel? Ek weet nie. Dis maklik om vingers te wys, maar as mens regtig eerlik moet wees, kom hierdie soeke om mag dikwels na vore.

Soos in die Bybel.

Maar heirdie blogpost is al klaar heeltemal te lank, so meer daaroor in ‘n volgende aflewering.


Kerk op die internet?

Desember 23, 2009

Is daar ruimte vir kerk op die internet? Dis ‘n vraag wat ‘n paar van ons al op Google Wave onder die vergrootglas gehad het. My kort antwoord hierop is “nee”. Tot onlangs toe kon ek egter nog nie my vinger plaas pop juis wat dit is wat my daarvan pla nie.

Ek dink die probleem is gemeenskap. Ons siening van kerk en hoe om kerk te wees, dink ek, is heeltemal te veel informasiegedrewe. Dink ‘n bietjie daaroor. Om net eredienste as voorbeeld te gebruik (want daar is baie ander manier om “kerk te wees”): Mense stel baie maklik ‘n erediens aan ‘n preek gelyk – m.a.w. “die diens was vandag goed gewees” = “die dominee het vandag mooi gepreek”. Ja, miskien ook ‘n bietjie van hoe die inligting oorgedra word (“mooi gepreek”). Hoofsaaklik, egter, wat oorgedra word.

Dis natuurlik nie nuus nie. Wat ek egter nou hier wil sê, is dat hierdie informasiegedrewe verstaan van wat die kerk is, ook oorgespoel het in hoe ons daaraan sal dink dat kerk op die internet moet wees. Dink byvoorbeeld aan echurchalhoewel hierdie oordra van inligting ‘n baie nodige (en nuttige) ding is, voldoen dit nie aan wat ‘n kerk moet wees nie – of wat ‘n erediens moet wees nie. Net so is daar baie ander informasiegedrewe inligting op die internet beskikbaar – podcasts, video’s en ander blogs. Gewoonlik is hierdie egter net die preek – nie eers die hele erediens nie!

Nou is ek seker ‘n bietjie hard op die internet. Die koms van Web 2.0 het natuurlik vir ons die geleentheid gebied om te antwoord in ‘n gesprek – en so dit eintlik regtig ‘n gesprek te maak. Ek sal dit egter waag om te sê hierdie is ook meestal gegrond op inligting. Dit gaan nog steeds oor die wat van die gesprek.

Aan die einde van November het ek die voorreg gehad om saam met ‘n Amerikaanse familie Thanksgiving te vier. Die meisie wat my genooi het, het voor die tyd vir my verduidelik wat ek verwagte kan wees. Op ‘n punt het sy min of meer die volgende gesê:

After lunch, we just sit around and enjoy each other.

Mens sou natuurlik verwag “enjoy each other’s company” – maarbogenoemde is wat sy gesê het, en dit het soveel meer trefkrag. Daar is iets daarin om soms net bymekaar te wees, selfs al doen mens niks – al sê mens niks.


Ou skool worship en prefab lofprysing

Oktober 27, 2009

Ou skool worship. Uit volle bors.

Soveel so dat ek nie weet wat om daarmee te doen nie.

Soveel so dat Jesus, groot bo almal klink soos ‘n skool wat alles gee om die geesbeker by interhoër in te palm. Helaas, nee, ek dink nie ek het al ooit by ‘n sportbyeenkoms ‘n lied gehoor wat met soveel drif gesing word nie.

Dit skreeu – ja, dit grens letterlik aan skreeu – teen alles wat ek al in my korte lewe oor lofprysing (en om lofprysing te lei) geleer het. In my kop moet daar ‘n gewyde stilte wees; daardie meaningful silence êrens in die middel van ‘n liedjie in die middel van die hele affêre. Lofprysing moet mos min of meer hierdie patroon hê: ‘n raserige begin, ‘n diep middel, met ‘n fokuspunt êrens, en dan (bege)lei die musiekspan weer die mense uit om hulle gereed te kry vir die boodskap wat volg.

Lofprysing by die Jakaranda kinderhuis lyk soos volg: ‘n raserige begin, ‘n raserige middel, en dan ‘n raserige einde. Bygesê, hulle laat hulle ook nie eintlik juis lei nie – deels omdat hulle dalk nie die musiekspan so goed kan hoor nie; die gevolg hiervan is dat ons eerder hulle tempo vat as andersom. Aanvanklik het ek gedink hierdie mense dryf die spot met ons; maar na dit keer op keer gebeur, dink ek nie meer so nie. Inteendeel, ek dink hulle hou van sing. Uit volle bors. Die hele tyd.

Dit dwing natuurlik die vraag na vore: is daar iets verkeerd hiermee? Verseker nie!. Die hele gedoente wys net hoeveel die prefab idee van lofprysing in my kop is: daar moet eenvoudig stilte tussen-in wees. Die prefab idee van lofprysing hoor ons gereeld in allerlei vorme: by die kerk, op CD’s, by lofprysingsshows. Dit veronderstel ‘n sekere wyse van omgaan met musiek en ‘n sekere kwaliteit van musiek. Daarmee is nou nie noodwendig iets verkeerd nie – veral kwaliteit, maar sodra prefab lofprsying ons enigste manier word waarop ons sing, begin ons ons “lofprysing” altyd daaraan meet – dit word ‘n maatstaf (wat deur ander mense opgestel is!) om te bepaal of ons regtig nou geworship het.

Daarom dink ek nie ek moet die mense by Jakaranda kinderhuis “opvoed” in lofprysing nie. Hulle ken dit klaar – dalk meer as ek. Ja, inteendeel – ek sê dankie vir dit wat ek by hulle kon leer, en ek sien uit na die volgende keer wat ek saam met hierdie mense sang kan geniet.

 

 

 


Ou Franciskaanse seënbede

Mei 20, 2009

‘n Vriendin wat saam met my geswot het, is onlangs bevestig as predikant. Met haar intreepreek het sy die volgende seën gebruik, wat my diep getref het. Dis ‘n ou Franciskaanse seënbede – hierdie is die weergawe wat in die NG Kerk se handleiding by die erediens gedruk is:

Mag die Here jou seën met ongemak oor maklike antwoorde, halwe waarhede en oppervlakkige verhoudings sodat jy uit die diepte van jou hart kan leef;

Mag die Here jou seën met woede oor onreg, onderdrukking en die uitbuiting van mense sodat jy kan werk vir geregtigheid, vryheid en vrede;

Mag die Here jou seën met trane om te stort vir mense wat pyn, verwerping, honger en oorlog ervaar sodat jy ‘n hand kan uitreik en hulle pyn in blydskap kan verander.

En mag God jou seën met genoeg dwaasheid om te glo dat jy ‘n verskil kan maak in hierdie wêreld, sodat jy dinge sal kan doen wat ander mense dink nie gedoen kan word nie.


Nog nadenke oor multikulterele eredienste

April 5, 2009

Ek het Cobus se raad gevolg en by Matt Stone se blog gaan kers opsteek oor multikulterele eredienste en bedieninge. In een van sy uitlatings oor multikulterele bediening (en sending) beskryf hy baie mooi wat my pla, en begin ook dink in ‘n rigting waarmee ek gemaklik is. Of dalk juis vir my ongemaklik, op hierdie oomblik – as mens van comfort zones begin praat. Kortom verduidelik hy dit só: ons kan of aanhou kerke stig wat op spesifieke subkulture gemik is, of ons kan almal saamgooi in een. Êrens gaan ons die twee kulture eenvoudig moet laat oorvleuel. (Matt verduidelik dit baie beter as wat ek kan – lees gerus sy blog. Daar is prentjies ook!) Dit gaan OOK beteken dat daar punte in ‘n erediens gaan wees wat net vir een groep mense van belang is en wat net vir een groep aanspreek. Om dit eintlik nog verder te vat: dit beteken dalk dat daar punte in ‘n erediens gaan wees wat net vir een groep sin maak! Natuurlik gaan die span wat verantwoordelik is vir die samestel van so ‘n erediens hul beste moet doen om soveel as moontlik te laat oorvleuel, sodat hierdie oomblikke tot ‘n minimum beperk sal moet word. Ek twyfel of mens dit heeltemal sal kan uitskakel. (In ‘n monokulturele erediens is daar in elk geval sulke momente – aangesien so ‘n erediens laerskoolkinders, tieners, studente, en allerlei ander mense moet aanspreek.) 

‘n Multikulturele erediens sal dus net werk as daar ‘n tipe van ‘n kompromie bereik word. ‘n Balans van belange. Vir my gaan dit ten diepste oor ‘n openheid vir ander mense – en dis dalk iets wat gekweek moet word, of miskien is dit ‘n diepkant-ingooi-en-swem ervaring. Dit beteken nie dat mens jou identiteit moet prysgee nie. Inteendeel, dit maak dit dalk juis meer interessant, mits daar hierdie houding van aanvaarding teenwoordig is. Hoe bereik mens dit egter?

Op ‘n effense ander noot: ek kon toe nie vandag NG Arcadia se diens bywoon nie. Ek was verkeerdelik onder die indruk dat hulle ‘n aanddiens het – wys jou net die kringe waarin ek beweeg en bietjie moet afskud dalk. Hulle dienste is om 11:00 die oggend. Dus gaan daardie diens moet wag tot die 25ste April, ongelukkig. In stede van NG Arcadia het ek ‘n diens bygewoon in Lyttelton, by die Bethany Baptist Church. Ek het onmiddelik van die plek gehou: dit is ‘n klein gemeente en die kerkgebou is regtig eenvoudig. Soos alle Baptiste (lyk dit vir my) is hulle baie gerig op sending. Die gemeente bestaan uit allerhande geure en kleure: Die voertaal is Engels, maar daar was heelwat Afrikaanssprekendes. Hoofsaaklik witmense, maar ook swartmense en Indiërs. Die diens was egter nog steeds ‘n bietjie “monokultuur”. (So terloops, die preek het oor dieselfde tema gegaan as die selgroep wat ek Dinsdagaand bygewoon het, en waaroor ek vroeër die week geblog het. Dit was egter op ‘n meer sober manier hanteer – selfs al het ek miskien nie saamgestem met presies alles wat die prediker gesê het nie. Nog ‘n tersyde opmerking: dis die moeite werd om te lees wat Cobus op sy Afrikaanse blog geskryf het oor gesonde en ongesonde teologie. Ignoreer maar die horde opmerkings.)


Kaleidoskoop, mosaïek of verkleurmannetjie op ‘n smartiebox – hoe lyk ‘n multi-kulturele erediens?

April 1, 2009

Marcel Barnard praat van “bricolageliturgie”. Sommige kerke verwys na ‘n “mosaïek”. Iemand het al êrens melding gemaak van ‘n kaleidoskoop. Al hierdie is maniere om van ‘n erediens te praat wat uit verskillende kleure, geure en klanke – verskillende geloofstradisies – aanmekaargeweef is. Verskillende kleure? Verskillende geure? Verskillende klanke? Dis nou juis my probleem: dit voel vir my of al hierdie beskrywings eintlik maar nog steeds twee-dimensioneel is; of dit uit dieselfde kultuur kom (en jy is welkom hier, solank jy jouself kan aanpas om by hierdie kultuur in te skakel) en of dit eintlik maar nog ‘n mono-kultuur is, waarvan die liturgie net wyd uiteenlopend is. Veral hier in smartiebox Suid-Afrika … 

Daar is twee goed, op die oog af, wat verhoed dat mens ‘n ordentlike, drie-dimensionele, multi-kulturele diens kan hê. Dit word natuurlik as ‘n verskoning gebruik in baie kerke (onder andere ‘n sekere volkskerk): taal en musiek. Musiek is mos in elk geval ‘n probleem, ons sukkel om ons mono-kultuur eredienste se nate bymekaar te hou. Dis nou as gevolg van die onderskeie subkulture wat soos olie en water meng. Nogtans, ons het nie eers begin om die volle impak van die verskil in musiek tussen kulture aan te spreek nie.

Taal skep natuurlik glad nie so groot probleem as wat party mense dink nie. ‘n Tolk is eintlik nie so steurend nie – meeste mense bly nog steeds 7de Laan kyk – en Engels – as party mense net hul nukke sal los – is ‘n bruikbare common denominator (gemene deler – sien, dit was nie so moeilik nie!) 

‘n Derde noemenswaardige ding, is dat baie kerke dienste het in verskillende tale. Ag, hoe pragtig! Hoe wonderlik! Solank ons net nie die kerkgebou op dieselfde tyd moet beset nie, o weë! Dit gaan nou nogal bereidheid en ‘n sekere stuk opgawe verg om hierdie dienste bymekaar te gooi.

Natuurlik is hierdie lang relaas wat ek nou net gevoer het, vanuit my perspektief (dit van die NG Kerk?) gesien. Daar is hordes gemeentes wat elke Sondag multi-kulturele dienste het – ek dink byvoorbeeld aan ‘n klein gemeente in Mamelodi – daar is verskeie tale en kulture teenwoordig! Ek kan egter die NG Kerk gemeentes wat so kerk hou, op my een hand se vingers tel. Dalk is dit beter om hulle hier op die blog te tel:

NG Riviera. Hulle het nie elke aand saam diens nie – daar is ‘n Afrikaanse diens en ‘n Engelse diens dieselfde tyd, maar soms gooi hulle die twee saam. Ek was juis hierdie Sondag in so ‘n gesamentlike diens – en het baie daarvan gehou. Die prediker het in Afrikaans gepreek, maar die Engels het op die projektorskerm verskyn. Daar is in Afrikaans en Engels gebid (en gesing), en die liturgie is in altwee tale hanteer. Natuurlik kan mens hierdie hele gedoente nog meer verfyn – maar ek dink dis ‘n stappie in die regte rigting.

Andrew Murray – gemeente. Alhoewel ek nog nie self daar was nie, en ek vermoed hulle in elk geval net in Engels ‘n diens het.

Dalk verraai ek nou my onkunde, maar dis waar my lysie stop. Ek besef ook dat my post nie regtig enige vrae antwoord nie. Miskien is dit eerder ‘n aankondiging dat ek oor hierdie sakie dink, en ‘n uitnodiging vir enigiemand anders om saam met my daaroor te dink. Hoe lyk ‘n multi-kulturele erediens? Kan ons dalk by die vroeë kerk gaan leer? Grieke en Jode? Olie en water?